Bezoek februari 2016.

Net als in Nederland is in Moldavië de natuur ook behoorlijk anders dan anders.

Twee jaar terug was het in de zelfde periode 20 graden ónder nul, nu was het bijna 20 graden bóven nul. Een verschil van een kleine 40 graden zogezegd.

En dat terwijl we ook wel een beetje voor de winterse omstandigheden en alles wat dat met zich meebrengt daar naar toe gegaan waren. Maar het is zoals het is. Vooral voor mezelf was het fijn er weer te zijn. Na een periode van problemen met mijn gezondheid was ik blij van de artsen weer het groene licht gekregen te hebben om hierheen te kunnen gaan. Wel met het steuntje in de rug van enkele mensen met een medische achtergrond die ook in het gezelschap mee waren.

Maar ja, lekker weertje dus zou je zeggen. En dat was voor ons Nederlanders ook wel zo. Terwijl wij genoten van deze temperaturen was het thuis koud en guur en temperaturen onder nul. De Moldaven zelf waren echter minder blij met dit weer. Of beter gezegd, ze genoten er ook wel van, maar keken vooral ook wel met zorg alvast vooruit naar de toekomst. Want door dit weer lag er dus geen sneeuw ook. En dat betekende ook dat er dus weinig water de grond in ging. Ook daar kijkt men met zorg naar de toekomst van dalend grondwaterpeil. En het mooie droge weer van nu helpt daar niet aan mee.

Wel was het fijn dat er geen kachels gestookt behoefden te worden, of andere dure kosten die een winter met zich meebrengt. Dat was dan wel weer een voordeel, maar ja, dat water en straks de tuin. Want als het weer zich nu zou gaan ontwikkelen zoals dat normaal gebeurd, dan zou het zomaar kunnen dat in april al de droge tijd begint terwijl je dan nog veel water nodig hebt om het eten te kunnen laten groeien. Aan alle voordelen zitten dus ook in Moldavië weer nadelen. Net als hier.

Dit bezoek brengen we deze keer met vier personen. Samen met Janneke, Bas en Charles (Charles zal drie dagen na ons arriveren) bezoeken we deze komende dagen met name scholen, diverse families met kinderen en ouderen.

Al vroeg in de ochtend start onze reis naar Moldova. Eerst naar Schiphol om vandaaruit via Wenen naar Chisinau de hoofdstad van Moldavië te vliegen. Na een voorspoedige reis komen we daar halverwege de middag aan. Nadat we bij de autoverhuur onze auto opgehaald hebben vertrekken we richting eindbestemming Trifestii-Noi en Moscovei. Toch nog wel even een ritje van een kleine 200 kilometer, maar wel eentje waarvoor we een uur of drie minstens moet uittrekken aangezien de wegen weleens anders zijn dan we in Nederland gewend zijn. Maar dat mag de pret niet drukken. Dus vol goede moed op weg. Tenminste, als de bijgeleverde navigatie maar eens wilde werken. Na verschillende verwoede pogingen het ding aan de praat te krijgen hebben we hem maar in het dashboardkastje gelegd want hij wilde best veel……behalve dan ons de weg wijzen. Dus daar rij je dan, zonder navigatie en met een landkaart in het Russisch. Maar als je dat niet beheerst zoals wij, dan is het cyrillische schrift net zo duidelijk als abracadabra. Dus gaan we het doen op wat we ons nog kunnen herinneren van vorig jaar. En dat blijkt toch voldoende te zijn om de stad uit te komen en richting het zuiden van Moldavië te rijden. Tot onze verrassing is er ook geïnvesteerd in verkeersborden op de hoofdwegen en weten we dus zeker dat we de goede kant opgaan. Intussen hebben we telefonisch contact gehad met onze contactpersoon die zich direct zorgen maakt of dit allemaal wel goed zal komen, en of het niet verstandig is dat hij onze kant opkomt om ons veilig richting eindbestemming te begeleiden. Misschien heeft hij wel gelijk. Misschien is het wel een verstandig idee als hij dit doet. Maar, we zijn voldoende zelfverzekerd (of was het eigenwijs) dat het allemaal wel zal lukken op eigen herinnering. Dus vrolijk kletsend vervolgen we onze weg en komen we na een uurtje of drie inderdaad, zonder verdwaald te zijn en ook zonder verkeerd gereden te zijn, veilig aan op onze eindbestemming.

 

Overweldigend is dan weer de warmte en de gastvrijheid van ons gastgezin waar we de komende dagen en nachten zullen verblijven. Zoals steeds weer worden we met letterlijk open armen ontvangen en wordt direct de tafel voor ons gedekt.

De rest van de avond brengen we dus door in huislijke sfeer en hebben we de gelegenheid om weer eens heerlijk bij te praten met iedereen. En voor Janneke voor wie het de eerste keer is, is het de gelegenheid om met iedereen in het gezin (ouders, kinderen én grootouders) kennis te maken.

Moe en ook dankbaar en voldaan gaan we naar bed. Uitrusten van de reis en emoties. Dankbaar dat het na enkele hartinfarcten het toch weer mogelijk is om hier weer te mogen zijn.

 

De volgende dag start het programma dus echt. Als eerste bezoeken we vandaag de school in Moscovei. Begin 2015 zijn we hier ook geweest. We zagen toen o.a. dat het schoolmeubilair verschrikkelijk versleten en kapot was. De laatste keer dat het vervangen was, was begin jaren ‘60. En daarna nooit meer. Hoe bijzonder was het dat we nadat we vorig jaar terug waren in Nederland benaderd werden door een tweetal scholen die hun tafeltjes en stoeltjes gingen vervangen en ons hun oude meubilair aanboden. Anders werd het vernietigd. We hebben dit meubilair opgehaald alleen dan weet je niet goed wat je met de titel “oud” aan moet. Alles zag er nog perfect uit.

Begin oktober is al dit schoolmeubilair en schoolborden meegegaan met het vrachttransport met hulpgoederen naar Moldavië. En inmiddels heeft alles een weg gevonden naar deze en nog een school (die zullen we de komende dagen ook bezoeken).

Wat een verschil met vorig jaar. En hoe dankbaar men hiermee is laat men wel duizend keren horen. Bij deze wil ik dus deze duizend bedankjes graag doorgeven aan iedereen die dit mee mogelijk gemaakt heeft. Scholen, chauffeurs transport, enz. enz. Iedereen dank je wel, mulțumesc, spasibo (спасибо).

Natuurlijk worden we langs alle lokalen meegenomen en zien en spreken we alle docenten en leerlingen. Tot slot eindigen we in de eetzaal waar kinderen net een maaltijd krijgen. Tussen de middag verzorgen scholen maaltijden voor kinderen. De kosten hiervan worden door de ouders betaald. Tenminste, als ze dit kunnen betalen en dat kan lang niet iedereen. Toch krijgen zij ook een maaltijd omdat ze opgenomen zijn in een project van de plaatselijke babtistenkerk. Ook wij als stichting financieren hieraan mee. Prachtig om te zien dat alle kinderen dus eten krijgen, voor sommige de enige maaltijd op een dag.

Tot onze verrassing worden we mee aan tafel uitgenodigd om ook een hapje mee te eten en te proeven. Hartverwarmend om zo samen met docenten en leerlingen aan tafel te zitten en samen in contact te zijn en zo samen te delen met elkaar. Gek eigenlijk, er prikt iets achter mijn ogen op deze momenten. Ik noem het emotioneel incontinent, tranen van geluk…………

 

 

En dat allemaal al in en halve dag. Hoewel we net onverwacht aan tafel gezeten hebben, zit een klein stukje verderop iemand te wachten op ons met eten waarvoor we uitgenodigd zijn en wat speciaal voor ons is klaargemaakt. Dus vol goede moed gaan we naar het volgende adres. Gelukkig blijkt het eten nog niet helemaal klaar te zijn en spreken we af dat we eerst nog wat bezoeken af gaan leggen bij gezinnen om daarna te komen eten.

 

Het adres waar we heengaan is een bekend adres. Een moeder, zwaar alcoholiste en twee jonge kinderen. Naar we horen zou er ook weer een man of vriend in het spel zijn. De kinderen zitten in één van de projecten.

 

Bij aankomst zien we de kinderen buiten rondlopen en op een afstandje zien we moeder aankomen. Fles in de hand en een beetje onvast ter been. Als ze ons ziet staan wordt de fles ergens in een binnenzak weggemoffeld. We vertellen haar dat we kolen hebben zodat ze de kachel kan stoken. Natuurlijk zijn deze welkom. We kunnen ze achter het huis zetten. Maar, niet binnenkomen. Dat kan om een of andere vage reden niet. Haar vriend is er niet, die is los werkman en nu als herder al een paar dagen met een schaapskudde ergens in de heuvels in de omgeving. Toch horen we binnen in het huisje gestommeld. Vreemd!! Maar ja, het is zoals het is. Later horen we van iemand dat deze vrouw wel vaker onbekende mannen op bezoek heeft of meeneemt naar huis. Ze is niet de enige. We horen dit vaker. Het is een bekend is voor iedereen. En de kinderen……… ja, die weten ook niet beter en maken zit allemaal mee. Zien en horen dit allemaal want het huisje is maar een kamer groot. Op de vraag of ze eten in huis hebben wordt geantwoord dat er wel wat macaroni is wat ze voor de kinderen heeft klaargemaakt. De reactie van de kinderen daarop is wat vaag, dus veel vertrouwen hebben we niet in het antwoord. We besluiten daarop om de kinderen een voedselpakket te geven en drukken de moeder op het hart dat het pakket van en voor de kinderen is.

 

Als we weer weggaan, gaan we enigszins met zorg in ons hart omdat we ons ook goed realiseren dat wat we doen weleens waar bitter noodzakelijk is, maar tegelijkertijd een druppel op de bekende gloeiende plaat. Maar, doe je niks, dan blijft hij gloeiend. Zo’n bezoek maakt maar weer eens heel duidelijk hoe schrijnend situaties soms zijn. En ik kan onmogelijk iets of iemand oordelen en zeker niet veroordelen. Geen werk, geen geld, geen toekomstperspectief, geen hoop maakt dat dit soort situaties ontstaan. Ongewild. Ongewenst.

Als we weggaan prikt het weer achter mijn ogen, emotioneel incontinent, maar nu tranen van onmacht, tranen van verdriet, tranen van mededogen.

 

Het was goed om hier te zijn. Je leert ervan om anders naar dingen te kijken en te waarderen. We zullen het de komende dagen regelmatig tegenkomen en meemaken. Zo op eerste dag van het bezoek zijn we echt weer helemaal het diepe ingegaan. Wat me het misschien wel het meest raakt is dat na de verschillende jaren dat we hier komen steeds meer toegelaten zijn en worden in de rauwheid van het bestaan van de mensen hier in Moldavië. In het begin was er nog een bepaalde façade die opgehouden werd en waarin je echt niet alles te zien of horen kreeg. Nu na verschillende jaren zwemmen we mee in het diepe van de armoede, troosteloosheid en harde werkelijkheid van elke dag. Heftig, maar ook een bijzonder voorrecht!

 

 We gaan weer verder want het eten wacht. Het bezoek heeft veel langer geduurd dan gepland, dus laten we hopen dat het eten nog warm is. Heerlijk is het om even weer te kunnen acclimatiseren aan tafel bij onze gastvrouw. Na alles hebben we toch wel weer een beetje trek gekregen en onze gastvrouw heeft haar best gedaan op een heerlijke en eenvoudige Moldavische maaltijd.

 

 De rest van de middag brengen we nog enkele bezoeken op enkele adressen bij mensen die ons de afgelopen jaren dierbaar zijn geworden. Bijzonder om zo ver van huis samen te mogen zijn met vrienden. Een warm gevoel wederzijds.
De avond zijn we weer bij ons gastgezin, bij onze contactpersoon thuis. De avonden brengen we door al pratende aan de keukentafel met kopjes thee en koffie en knabbelend op zonnebloempitten. De Moldavische variant op pel pinda’s.

Ongemerkt vliegt de tijd voorbij en is het weer tijd om te gaan slapen. Morgen een nieuwe dag.

 

Na een heerlijk ontbijt gaan we weer op pad. Vasile, onze contactpersoon is al weg, maar als het goed is treffen we hem op het adres waar we nu heengaan. We bezoeken een nieuw iets in het dorp. Een muziek en kunstschool. Een commercieel initiatief waar kinderen een instrument kunnen leren bespelen of waar ze kunstschilderlessen kunnen krijgen. De gemeentelijke overheid heeft hier een kleine subsidie voor gegeven, maar voor de rest moeten ouders het zelf betalen. De jongste dochter van ons gastgezin krijgt er pianoles, dus Vasile is daar al, tenminste……. En ja hoor, zoals ik al een beetje verwacht had, hij was er dus niet. Dus daar staan we tegenover volslagen vreemden die uitstekend Russisch en Roemeens spreken maar geen Nederlands of Engels. Maar met onze beste kennis van beide talen en verder met hand en voeten leggen we uit wie we zijn en wat we komen doen. Geen enkele probleem en we begrijpen elkaar prima en worden meegenomen naar het leslokaal. Daar is inderdaad de dochter van Vasile en nog enkele kinderen die we kennen. Zij introduceren ons ook nog eens en we worden uitgenodigd om te kijken en vooral te luisteren wat er allemaal gebeurd. Na een aangenaam uurtje en uitleg van de docenten over dit project (inmiddels weer met vertaling van Vasile die ook gearriveerd is) gaan we weer verder.

We gaan op weg naar Cahul. De dichtstbijzijnde stad op zo’n 25 km afstand. We gaan hierheen om vooral ook Janneke kennis te laten maken met iets meer van Moldavië dan alleen de dorpen waar we de projecten bezoeken. Na wat rondgelopen te hebben en wat boodschappen gedaan te hebben besluiten we terug te gaan voor een verlate lunch.

Verder hebben we vanmiddag alleen nog een afspraak met de lithurgiecommissie die de kerkdienst van morgen, zondag, zal voorbereiden. In de jaren dat we hier komen bezoeken we de dienst op zondag en omdat ik in Nederland ook het kerkorgel bespeel ben ik automatisch gebombardeerd tot vaste pianist tijdens diensten als we Moldavië bezoeken. Op zaterdag worden de diensten voorbereid en besproken en geoefend wat er gezongen wordt. Inmiddels is m’n repertoire dus ook al redelijk uitgebreid met Moldavische kerkmuziek.

Ook in dit deel van de samenleving hebben zo mogen integreren dat we ook deze dingen met elkaar kunnen doen. Ik, wij genieten ook hier met volle teugen van.

De dagen rijgen zich aaneen in een constante stroom van bezoeken en ontmoetingen. Hoe mooi en bijzonder is het om op veel adressen zo even binnen te mogen komen voor een vriendenbezoek of voor een bezoek aan de meest schrijnende en verwarrende situaties waarin mensen verkeren. Tegelijkertijd is het ook een goede afwisseling om balans te kunnen houden tussen de emoties waarin je steeds meegetrokken word.

Door de verschillende jaren dat we hier nu komen zijn er enkele adressen die me dierbaar zijn geworden. Vandaag bezoeken we enkele van die adressen. We bezoeken o.a. een ouder echtpaar. Elke keer dat we in Moldavië zijn wil ik even naar hun toe. Ik heb een enorme bewondering voor hen vanaf het moment dat ik ze de eerste keer ontmoet heb. Door hun eenvoud en doorzettingsvermogen zijn het zulke krachtige mensen en zo’n enorm voorbeeld voor hun omgeving over hoe het ook kan. Hoewel al een eind in de zeventig ziet alles in en om het huis er keurig en verzorgd uit. De tuin is gespit en ligt klaar om ingezaaid te worden, de bomen zijn gesnoeid. Binnen in huis geen rommel, maar netjes schoon en opgeruimd. Aandacht en zorg voor anderen in hun omgeving. Ook goed weten wat er verder in de wereld speelt. Mensen midden in het leven en midden in de samenleving. De kracht die van hun uitstraalt is iedere keer weer een inspiratiebron om nieuwe motivatie en energie op te doen, is als een kachel om je aan te warmen. Mensen als zij heb je nodig om je aan te kunnen spiegelen en te weten dat die beruchte druppel op de gloeiende plaat er wel degelijk toe doet en bijzonder waardevol is. Laat zien waarom deze druppel waardevol is. Ze geven het evenwicht ten opzichte van die andere bezoeken waarin je de rauwheid en hardheid van leven in armoede en misère tegenkomt.

Op dit moment zijn er vier meisjes van 12 en 13 zwanger zegt onze contactpersoon plotseling. Vier? Ik ken het verhaal van de bloemetjes en de bijtjes, maar…… hoe kan dit. Van elk meisje horen we het verhaal. De terugkerende echo is steeds weer: armoede – drankmisbruik – drugs - prostitutie – incest – ouders in het buitenland – uitzichtloosheid – etc. – etc. –etc.Een constante opsomming van ellende die onvermijdelijk leidt naar dergelijke gevolgen. De onmacht van iedereen om hierin verandering te brengen. Iedereen ziet en weet van deze dingen. Overheid, kerk, maatschappelijk werk, politie, scholen.  Iedereen ziet de adressen waar dit gebeurd, maar door de situatie waarin het land verkeerd is niemand bij machte om hierin nu of op korte termijn verandering te brengen.

Wij noemen het  dweilen met de kraan open”. Schijnbaar onbegonnen werk.

Ruim een jaar na de verkiezingen is het nog steeds niet gelukt om een stabiele regering te vormen. Afgelopen jaar zijn enkele grote banken failliet gegaan. Onder andere de grote overheidsbank die zorg moet dragen voor pensioenen, uitkeringen en salarissen.Zoals we ook uit de media in Nederland weten zijn er vele miljoenen subsidie spoorloos verdwenen.

Nieuwe verkiezingen voor een nieuwe president dit jaar. Politieke instabiliteit en onzekerheid. Continue demonstraties van een volk in onzekerheid en verwarring.  Steeds vaker horen we de verzuchting dat men terug wil naar “die goeie ouwe tijd” voordat het IJzeren gordijn, voordat de Muur, gevallen was. De tijd waarin de overheid ervoor zorgde dat iedereen werk had, dat gratis gezondheidszorg voor iedereen beschikbaar was. Nu moeten mensen zelf de kosten betalen terwijl ze geen geld hebben. De tijd dat er gratis onderwijs was, de tijd dat alles beter was.

Vrijheid is duur. Vrijheid is onbetaalbaar. Vrijheid, vrijheid……. Op dit moment zijn er vier meisjes van 12 en 13 zwanger zegt onze contactpersoon plotseling. Ja, iedere keer dat hij met dit soort dingen verteld schrik ik weer zeker als hij de namen van de meisjes noemt. Ik ken ze ook. Ik weet ook van hun thuissituatie. Ik schrik, maar ben niet verbaasd meer. Dit is de rauwe werkelijkheid van Moldavië anno 2016.

Het motiveert me nog meer om door te gaan. Om te doen wat ik voel als onze opdracht in het leven: Omzien naar elkaar! We hopen dat anderen dit met ons delen en dit willen steunen.

We bezoeken nog een school. Nu in Trifestii. Ook hier is nieuwe inventaris naartoe gegaan. Aangezien het contact met deze school al enkele jaren loopt is het weerzien met de directrice en de leerkrachten hartverwarmend en hartelijk. Fijn om weer even bij elkaar te zijn en met elkaar nieuws en gebeurtenissen te kunnen delen. Ook hier vooral dankbaarheid voor de spullen die ze gekregen hebben. We brengen alles dank graag over richting de scholen die deze inventarissen gedoneerd hebben. We hebben tijdens ons bezoek gezien en ervaren wat dit betekend voor de kinderen en leerkrachten. Op de schaal van 1 tot 10 is het een 11.

 

Huis – Thuis – Tehuis.

In een van de eerste jaren dat we hier in Moldavië kwamen spraken we met onze contactpersoon over wat nu zijn droom was. Wat zou nu echt een groot verschil kunnen maken en wat zou te verwezenlijken zijn.

Hier behoefde hij niet lang over na te denken. Een plek waarin voor korte of langere tijd onderdak en veiligheid geboden zou kunnen worden aan kinderen. Een plek waar activiteiten geboden kunnen worden, een plek waarin ze geholpen zouden kunnen worden door middel van een maaltijd, huiswerkondersteuning, catechese (onze contactpersoon is pastor), ontspanning.

Wat hij noemde was dus eigenlijk heel simpel: een heel groot huis, geschikt voor al deze dingen.

Maar zo simpel als zijn antwoord was, zo ingewikkeld groot was dit voor ons als kleine stichting. Tenminste….. dat was onze gedachte van toen. We hebben deze gedachte hierin Nederland gedeeld met iedereen die het maar horen wilde. Particulieren, kerken, Stichting Spullenwaard, Bedrijven.

Al snel was er een pand op het oog wat geschikt zou kunnen zijn volgens Vasile. En tot onze verrassing en dankbaarheid was het benodigde bedrag om het pand aan te kopen ook in korte tijd bijeen. Afgelopen jaar is in juni het pand aangekocht. Een casco gebouw, drie verdiepingen en in steen. Dit laatste is een bijzonderheid omdat de meeste huizen nog van leem gebouwd zijn.  Maar het moest nog helemaal afgebouwd worden. De onderste etage begane grond is voortvarend ter hand genomen en inmiddels voorzien van een keuken en een ruimte waarin activiteiten plaats kunnen vinden.

We hadden het pand dus al wel gezien toen het aangekocht was, maar de rest hebben we op foto gevolgd. We konden dus nu zelf met eigen ogen de resultaten zien van wat er allemaal gebeurd was. En nog veel mooier. We zijn verschillende keren erbij geweest als na school ( naargelang het lesrooster zo tussen 13:00-14:00) de kinderen kwamen en de activiteiten aangeboden werden.

Een overweldigend aantal kinderen komt inmiddels. Eigenlijk veel te veel om nog goed te kunnen hanteren en aandacht geven. Dus wordt de groep vaak in tweeën gesplitst zodat iedereen wel een keer aan de beurt komt.

Het pand is inmiddels al een plek geworden waar kinderen zich veilig voelen. Nog even kind kunnen zijn. Een Tehuis, een tweede thuis.

En dat terwijl het gebouw nog lang niet klaar is. Als er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn dan kan er verder gebouwd worden. Het doel is om de huidige activiteiten te continueren. Verder zullen in dit huis kinderen uit crisis opgenomen worden voor kortere of langere termijn en zal hun een thuis geboden worden. Crisiszorg in afstemming met burgerlijke overheid en maatschappelijk werk. Mogelijk ook adoptie waar dat van toepassing zal zijn.

De lat ligt hoog om dit nog te kunnen realiseren.

Daartegenover staat dat de nood en de noodzaak om dit te doen nog vele malen hoger is.

Tijdens dit werkbezoek hebben we met eigen ogen die adressen bezocht waaruit dit gebleken is. Tijdens dit bezoek hebben we ook weer gesproken met de burgemeester en anderen die uitkijken naar dit alles en graag hierin willen mee- en samenwerken.

 

Hoewel enerverend zo’n werkbezoek is het geweldig wat er allemaal gebeurd en stimulerend om hierin mee verder te participeren. Het is mooi om dit samen met elkaar te mogen doen. Nogmaals is gebleken dat samen werken – samen sterk maakt.

Samen werken - Samen sterk voor een nieuwe, een betere toekomst.